Kısa cevap: Bezelye ve soya proteini, et ve bitki bazlı ürünlerde su ve yağ tutan, bağlayıcılık ve doku veren bitkisel proteinlerdir. En büyük fark etikettedir: soya, etikette vurgulanması zorunlu 14 alerjenden biridir; bezelye bu listede değildir. Soya proteini jel ve emülsiyonda uzun süredir kullanılan güçlü bir seçenektir; bezelye proteini alerjen beyanı istemediği için sade etiketli ve soyasız reçetelerde öne çıkar. Seçimi tat, jel davranışı ve maliyet denemesi belirler. GMT Food bezelye proteinlerini İstanbul'daki uygulama laboratuvarında üreticinin ürünüyle dener.
Temel fark: alerjen ve etiket
Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'ne göre soya ve soya ürünleri, etikette vurgulanması zorunlu 14 alerjen arasındadır. Bezelye bu listede yer almaz. Soyasız ürün iddiası olan ya da alerjen listesini kısaltmak isteyen üretici için bu fark tek başına belirleyici olabilir. Ayrıntı: Alerjen ve etiket rehberi.
Soya, dünyada büyük ölçüde genetiği değiştirilmiş çeşitlerle ekilen bir bitkidir. Türkiye'de GDO'lu ürünler 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu ile düzenlenir; soya proteini alırken GDO'suz belgesi istemek yerleşik bir uygulamadır.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | Bezelye proteini | Soya proteini |
|---|---|---|
| Kaynak | Sarı bezelye | Soya fasulyesi |
| Alerjen beyanı | Zorunlu değil | Zorunlu (14 alerjenden biri) |
| GDO | Gündemde değil | GDO'suz belgesi istenir |
| Tat | Hafif bezelye notası; baharatla dengelenir | Hafif fasulye notası; baharatla dengelenir |
| Jel ve emülsiyon | Ürüne ve protein tipine göre değişir; denenmeli | Güçlü; et ürünlerinde uzun süredir kullanılıyor |
| Su ve yağ tutma | İyi | İyi |
| Lifli doku (tekstüre) | Var: tekstüre bezelye proteini | Var: tekstüre soya proteini |
| Etikette | "Bezelye proteini" | "Soya proteini", alerjen olarak vurgulanır |
Et ürünlerinde mi, bitki bazlı üründe mi?
Et ürünlerinde (sosis, salam): Bitkisel protein su ve yağ tutmaya, bağlanmaya yardımcı olur. 2026/15 sayılı tebliğe göre emülsifiye ürünlerde et proteini dışındaki protein ve nişasta toplamı %5'i aşamaz. Köfte, burger ve dönere ise bezelye ya da soya proteini dolgu olarak katılamaz; köfte ve burgerde baharat, ekmek ve galeta unundan gelen nişasta ile bitkisel protein toplamı pişmemiş üründe %5'i, dönerde yalnız baharattan gelen miktar %1'i aşamaz. Sucuk ve pastırmada protein dolgu kullanılamaz (Madde 7, 9). Ayrıntı: tebliğ özeti.
Bitki bazlı (vegan) burger ve köftede: Tekstüre protein dokuyu, izole protein bağlanmayı verir; lif ve nişastayla birlikte kurulur: vegan burgerde hangi bileşenler kullanılır.
Hibrit ürünlerde: Etin bir kısmı bezelye proteini ve lifle değiştirilir; Türkiye'de tebliğ kapsamındaki et ürünlerinde bu, yukarıdaki sınırlarla kısıtlıdır: hibrit et ürünleri.
GMT Food portföyünde
Bezelye tarafında Cosucra'nın PISANE M9 bezelye proteini, izole bezelye proteini, tekstüre bezelye proteini ve G-VEGPRO; soyasız reçeteler için G-SOY REPLACER. Uygun ürün ve oran üreticinin reçetesinde denemeyle belirlenir. Soya proteini hakkında: Soya proteini nedir?; bezelye proteini hakkında: Bezelye proteini nedir?
Sık sorulan sorular
Bezelye proteini alerjen mi?
Hayır. Bezelye, etikette vurgulanması zorunlu 14 alerjen arasında değildir; soya ise bu listededir.
Soyayı bezelye proteiniyle değiştirince tat ve doku değişir mi?
Değişebilir. İki proteinin de kendine özgü tadı ve jel davranışı vardır; geçiş, kontrol reçetesine karşı denemeyle ve gerekirse baharat ve lif ayarıyla yapılır.
Türkiye'de bezelye proteini kimden alınır?
Teknik destek veren fonksiyonel gıda bileşeni tedarikçilerinden. GMT Food, Cosucra'nın bezelye proteini, lifi ve nişastasını sağlar ve reçeteyi İstanbul'daki uygulama laboratuvarında üreticinin kendi hammaddesiyle dener.