Gıda Üreticileri İçin Türk Gıda Kodeksi: Bileşen Seçimi ve Etiket Kontrol Rehberi

Bileşen seçimi, teknik performans ve mevzuat uygunluğu birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Bir ürünün su tutmayı, kıvamı veya lezzeti iyileştirmesi, her gıda kategorisinde kullanılabileceği anlamına gelmez. Yeni reçeteye geçerken önce nihai ürünün kimliği, ardından bileşenin statüsü ve etiket bilgileri netleştirilmelidir.

Kaynak kontrol tarihi: 7 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme içindir; ürüne özel uygunluk değerlendirmesi yerine geçmez. Üretim kararı öncesinde güncel resmî metinler ve geçiş hükümleri sorumlu teknik ekip tarafından kontrol edilmelidir.

1. Önce ürününüzün kategorisini belirleyin

“Et ürünü” veya “hazır sos” gibi genel adlar tek başına yeterli değildir. Reçeteyi değerlendirirken ürünün bileşimi, uygulanan işlem, piyasaya sunuluş biçimi ve varsa özel ürün tebliği birlikte ele alınır. Tarım ve Orman Bakanlığı, katkı maddeleri mevzuatındaki gıda kategorileri için ayrıca bir kılavuz yayımlar.

Çalışma dosyanıza ürünün adını, hedef kategorisini, üretim akışını ve kontrol ettiğiniz mevzuat sürümünü yazın. Benzer görünen iki ürün için aynı katkı maddesi koşullarını otomatik olarak kullanmayın. Bakanlığın gıda kategorileri kılavuzuna ulaşın.

2. Katkı maddesi izni ile teknik spesifikasyonu ayırın

İki farklı kontrol gerekir: bileşenin ilgili üründe hangi koşullarla kullanılabildiği ve temin edilen maddenin hangi teknik özellikleri karşıladığı. Ticari ürün adı, kullanım izni veya reçete dozajı yerine geçmez. Karışımlarda bileşenlerin kimliğini ve konsantrasyonlarını teknik belgelerden değerlendirin.

Bakanlığın 19 Ocak 2026 tarihli duyurusu, katkı maddesi spesifikasyonlarında nitrit/nitrat saflık kriterleri, bazı selüloz türevleri ve başka maddelerle ilgili değişiklikleri açıklar. Bu nedenle eski bir teknik föyü tarih ve sürüm kontrolü yapmadan kullanmayın. 2026 spesifikasyon değişikliği duyurusunu okuyun.

3. Et ürünlerinde özel hükümleri kontrol edin

2026/15 sayılı Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, ürün bazında bileşim ve etiket koşulları içerir. Örneğin bazı ürünlerde protein ve dolgu maddeleri için kısıtlamalar vardır; sucuk ve yaprak döner gibi belirli ürünlerde diyet lifi kullanımına ilişkin yasaklar bulunur. Bu yüzden bir lif veya protein ürününün portföyde bulunması, tüm et uygulamalarında kullanılabileceği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Tebliğin geçici maddesi, yayımından önce faaliyet gösteren işletmeler için 31 Mart 2027’ye kadar uyum süreci tanımlar. Bu süre tüm kuralların askıya alındığı anlamına gelmez; eski ve yeni hükümlerin uygulanma koşulları birlikte incelenmelidir. Resmî kurumun yayımladığı 2026/15 sayılı tebliği inceleyin.

4. Etiketi reçete ile birlikte gözden geçirin

Ürün adı, bileşen bilgileri, alerjenler ve kullanılan ifadeler, güncel etiketleme kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bir bileşen değiştiğinde eski etiketin otomatik olarak geçerli kaldığını varsaymayın. Özellikle ürün adına veya tanıtıma taşınan ifadeler için ayrıca kontrol yapın.

Bakanlığın 13 Mart 2026 tarihli duyurusu, etiketleme kılavuzuna yeni açıklamalar ve toplu tüketim yerlerine yönelik bilgilendirme hükümleri eklendiğini bildirir. Rehberler de güncellendiği için yalnızca ilk yayımlanan yönetmelik metnine bakmak yeterli olmayabilir. Etiketleme kılavuzu güncellemesine ulaşın.

5. Üretime geçmeden önce bir kontrol dosyası hazırlayın

• Ürün: nihai ad, kategori, reçete sürümü ve proses özeti.

• Bileşen: teknik föy, içerik bilgisi, alerjen bildirimi ve ilgili ürün belgeleri.

• Mevzuat: kontrol edilen resmî kaynak, kontrol tarihi ve uygulanabilir geçiş hükümleri.

• Deneme: kontrol numunesi, değiştirilen parametre ve değerlendirme kayıtları.

• Etiket: güncel reçete ile karşılaştırılmış baskı öncesi taslak.

Bu liste, işletmenin ürününe özel kontrolleri düzenlemek için bir başlangıçtır; bütün yasal yükümlülüklerin eksiksiz listesi değildir.

Sık sorulan sorular

Bir bileşen teknik olarak işe yarıyorsa kullanabilir miyim?

Teknik sonuç tek başına yeterli değildir. Ürün kategorisi, ilgili mevzuat ve kullanım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Tedarikçi belgesi bütün uygunluk kontrolünü karşılar mı?

Belge, değerlendirmeye girdi sağlar. Nihai reçete, ürün adı, proses ve etiket için işletmenin kendi kontrolü de gerekir.

Güncel kaynaklara nereden ulaşabilirim?

Bakanlığın Gıda Kodeks ve Yem Mevzuatı sayfasından ilgili kılavuzlara ulaşabilir, mevzuatın güncel metnini ve değişikliklerini resmî kaynaklardan takip edebilirsiniz.

GMT Food ürünleri için teknik bilgi talebi

G-PHOS fosfat sistemleri, PROGEL hidrokolloid grubu ve FIBEX lif portföyü hakkında ürün bazında teknik bilgi isteyebilirsiniz. Bu bağlantılar kullanım izni veya belirli bir reçete için uygunluk onayı değildir.

Ürün tanımınızı ve kullanım hedefinizi paylaşarak GMT Food’dan teknik belge ve numune değerlendirmesi talep edin.